Từ vị thế một trung tâm du lịch lớn của miền Trung, Đà Nẵng đang được đặt vào một vai trò mới trong cấu trúc phát triển du lịch quốc gia. Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định đến năm 2030 phát triển mạnh ba cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng; đồng thời yêu cầu các cực tăng trưởng cùng các đô thị di sản trở thành những trung tâm du lịch trọng điểm, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt phát triển du lịch vùng. Từ góc nhìn đó, PGS. TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, thành viên Tổ chuyên gia Tư vấn Quy hoạch Quốc gia đã phân tích những nền tảng làm nên vị thế của Đà Nẵng, đồng thời chỉ ra những điều kiện để thành phố hiện thực hóa vai trò mới này.
Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định phát triển mạnh ba cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, đồng thời đặt yêu cầu các cực tăng trưởng cùng các đô thị di sản trở thành những trung tâm du lịch trọng điểm, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt phát triển du lịch vùng. Từ định hướng này, theo ông, với Đà Nẵng, đâu là lợi thế để thành phố được đặt ngang hàng với 2 đô thị lớn nhất cả nước, thưa ông?
PGS. TS. Phạm Trung Lương: Việc Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt Đà Nẵng cùng Hà Nội và TP.HCM trong ba cực tăng trưởng du lịch trước hết phải nhìn từ vai trò của Đà Nẵng đối với cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Đây là địa phương có vị trí và những điều kiện để trở thành đầu mối tổ chức không gian du lịch của cả vùng.
PGS. TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, thành viên Tổ chuyên gia Tư vấn Quy hoạch Quốc gia
Trước đây, một trong những chức năng nổi bật của Đà Nẵng là cửa ngõ và trung chuyển. Khách quốc tế đến sân bay Đà Nẵng rồi từ đây đi Hội An, Mỹ Sơn, Huế và nhiều điểm đến khác ở miền Trung. Nhưng nếu chỉ làm chức năng trung chuyển thì giá trị giữ lại cho Đà Nẵng sẽ có giới hạn. Vì vậy, điều Đà Nẵng đã và đang làm là từng bước biến mình từ một cửa ngõ thành một điểm đến, tức là không chỉ đưa khách đến miền Trung mà phải tạo ra đủ lý do để khách ở lại chính Đà Nẵng.
Đà Nẵng đang từng bước khẳng định vai trò cực tăng trưởng du lịch của miền Trung
Sau khi hợp nhất với Quảng Nam, lợi thế này được mở rộng đáng kể. Trong cùng một không gian phát triển, Đà Nẵng hiện có Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn - hai Di sản văn hóa thế giới, cùng Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm. Như vậy, Đà Nẵng không còn chỉ có biển, Sơn Trà hay một đô thị dịch vụ hiện đại, mà có thêm một lớp tài nguyên rất dày về di sản, văn hóa, sinh thái và không gian nông thôn. Đây là một lợi thế rất đặc biệt. Bởi trong một địa bàn, có thể tổ chức những hành trình hoàn chỉnh từ đô thị hiện đại, nghỉ dưỡng biển, vui chơi giải trí đến di sản, văn hóa và sinh thái.
Một lợi thế khác mà tôi cho rằng Đà Nẵng đã thể hiện khá rõ là khả năng sáng tạo ra sản phẩm du lịch mới. Lễ hội pháo hoa quốc tế (DIFF) là một ví dụ. Pháo hoa vốn không phải là tài nguyên tự nhiên hay di sản có sẵn của thành phố, nhưng qua nhiều năm tổ chức, Đà Nẵng đã từng bước biến DIFF thành một sự kiện thường niên có thương hiệu, tạo thêm một lý do đủ sức thuyết phục du khách lựa chọn thời điểm đến thành phố. Bà Nà cũng cho thấy một hướng tương tự. Từ điều kiện sẵn có, thông qua đầu tư và sáng tạo sản phẩm có thể hình thành một điểm đến mới với sức hút riêng.
Đà Nẵng biến DIFF thành một sự kiện thường niên có thương hiệu, tạo thêm một lý do đủ sức thuyết phục du khách lựa chọn thời điểm đến thành phố
Vì vậy, tôi cho rằng lợi thế của Đà Nẵng hiện nay nằm ở sự kết hợp của ba lớp năng lực: Vị trí cửa ngõ của miền Trung; một không gian tài nguyên được mở rộng rất mạnh sau hợp nhất; và đặc biệt là năng lực tạo ra sản phẩm, sự kiện và những sức hút mới bằng đầu tư và sáng tạo. Chính sự kết hợp đó tạo nền tảng quan trọng để Đà Nẵng đảm nhiệm vai trò của một cực tăng trưởng mà Nghị quyết 26-NQ/TW đặt ra.
Từ sức hút du lịch đến năng lực tạo giá trị của một cực tăng trưởng
Việc Nghị quyết số 26-NQ/TW chính thức xác lập định hướng phát triển các mô hình như đô thị lễ hội, phố lễ hội, tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc và các sản phẩm kinh tế đêm có ý nghĩa như thế nào đối với thành phố Đà Nẵng? Từ sức hút của DIFF, theo ông, một sự kiện lễ hội thường niên có khả năng đóng góp ra vào tăng trưởng kinh tế của một đô thị du lịch?
PGS. TS. Phạm Trung Lương: Nhìn vào những con số của DIFF có thể thấy sức hút của lễ hội đã tạo ra tác động khá rõ đối với hoạt động du lịch và dịch vụ của thành phố. Khi một sự kiện đủ sức hút, du khách có thể lựa chọn thời điểm đến theo lịch sự kiện, doanh nghiệp điều chỉnh công suất và sản phẩm theo dòng khách, còn các hoạt động thương mại - dịch vụ cũng được kích hoạt theo.
Ở góc độ kinh tế, giá trị của một lễ hội nằm ở khả năng chuyển dòng khách thành dòng chi tiêu. Khách đến xem pháo hoa, nhưng nếu họ ở lại lâu hơn, sử dụng thêm dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm, vận tải, vui chơi, biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa thì giá trị của sự kiện sẽ lan sang nhiều ngành khác. Khi đó, một lễ hội có thể trở thành điểm khởi phát cho cả một chuỗi hoạt động kinh tế.
Việc Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định rõ định hướng phát triển đô thị lễ hội, phố lễ hội, tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc và kinh tế đêm đã tạo thêm cơ sở để Đà Nẵng tiếp tục phát huy những nền tảng sẵn có, đồng thời nâng tầm từ một lễ hội tạo sức hút thành những không gian và chuỗi hoạt động có khả năng tạo giá trị thường xuyên cho kinh tế đô thị.
Kinh tế đêm cũng cần được đặt trong mạch phát triển đó. Đà Nẵng cần hình thành những tổ hợp dịch vụ có khả năng kết nối vui chơi giải trí, ẩm thực, mua sắm với biểu diễn nghệ thuật, văn hóa, chăm sóc sức khỏe và các trải nghiệm đặc thù. Trong đó, các mô hình mua sắm chất lượng cao, kể cả hệ thống cửa hàng và tổ hợp mua sắm miễn thuế tại những khu vực đủ điều kiện cũng có thể góp phần nâng mức chi tiêu, nhất là với khách quốc tế.
Khách đến xem pháo hoa, ở lại lâu hơn và sử dụng thêm các dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm, vui chơi… sẽ giúp giá trị sự kiện lan tỏa sang nhiều ngành khác.
Ở góc độ rộng hơn, kinh tế đêm còn là câu chuyện tổ chức không gian đô thị. Tôi từng gợi ý Đà Nẵng nghiên cứu khai thác một phần không gian ngầm cho những hoạt động phù hợp. Quan trọng hơn là phải tổ chức được những không gian đủ sức kết nối vui chơi, mua sắm, biểu diễn, ẩm thực và các dịch vụ khác. Khi được liên kết và vận hành đồng bộ, các không gian này có thể tạo thành một chuỗi trải nghiệm ban đêm đủ sức giữ khách và mở rộng giá trị mà du lịch đóng góp cho kinh tế đô thị.
Nói cách khác, khi dòng khách do sự kiện tạo ra được chuyển hóa thành dòng chi tiêu rộng hơn, lễ hội mới thực sự trở thành một động lực của kinh tế đô thị.
Tháng 7/2026, địa phương khởi công một tổ hợp hơn 210.000m2 ven sông Hàn, trong đó có khán đài ngoài trời gần 20.000 chỗ hướng ra khu vực trình diễn pháo hoa, cùng tháp thương mại 47 tầng, tổng vốn khoảng 10.750 tỷ đồng. Theo ông, việc một lễ hội có hạ tầng chuyên dụng sẽ mở rộng khả năng khai thác kinh tế của sự kiện như thế nào?
PGS. TS. Phạm Trung Lương: Tôi cho rằng điều đáng chú ý ở đây là cách nhìn về hạ tầng sự kiện đang thay đổi. Đây không còn chỉ là hạ tầng phục vụ cho một lễ hội cụ thể, mà có thể trở thành một loại hạ tầng kinh tế của đô thị, có khả năng tạo cầu, tổ chức dòng khách và mở ra những hoạt động dịch vụ mới.
Một không gian gần 20.000 chỗ có thể phục vụ pháo hoa, nhưng cũng có thể tiếp nhận đại nhạc hội, biểu diễn nghệ thuật, lễ hội văn hóa, sự kiện thể thao, hội nghị, triển lãm hay MICE quy mô lớn. Khi có một hạ tầng đủ chuẩn, thành phố sẽ chủ động hơn về địa điểm, kỹ thuật, dịch vụ hỗ trợ và khả năng tiếp nhận những chương trình có yêu cầu cao.
Điều này rất quan trọng bởi kinh tế sự kiện không thể chỉ dựa vào một thương hiệu đã có. Muốn hình thành một thị trường sự kiện thực sự, thành phố phải có khả năng liên tục thu hút và tổ chức những nội dung mới như âm nhạc, điện ảnh, thể thao, văn hóa, hội nghị, triển lãm hay các chương trình quốc tế. Khi lịch hoạt động đủ dày, hạ tầng được sử dụng thường xuyên hơn, doanh nghiệp có cơ sở xây dựng kế hoạch dài hạn và dòng khách cũng bớt phụ thuộc vào một vài mùa cao điểm.
Hạ tầng chuyên dụng còn giúp Đà Nẵng nâng sức cạnh tranh trong việc thu hút các nhà tổ chức chuyên nghiệp. Một sự kiện lớn cần địa điểm đạt chuẩn, hệ thống kỹ thuật, khả năng vận hành, dịch vụ hỗ trợ và một hệ sinh thái doanh nghiệp đủ năng lực tham gia. Khi những điều kiện ấy có sẵn, thành phố sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc đưa các sự kiện quy mô quốc gia và quốc tế về Đà Nẵng.
Tuy nhiên, một công trình lớn chỉ tạo ra giá trị khi được khai thác với tần suất đủ cao và có nội dung đủ hấp dẫn. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng phải là năng lực xây dựng chương trình, thu hút nhà tổ chức và hình thành một lịch sự kiện có tính liên tục.
Theo tôi, đây mới là bước chuyển đáng chú ý: Từ có một sự kiện mang thương hiệu thành phố sang có một hạ tầng và năng lực đủ sức tạo ra nhiều sự kiện mới. Khi đó, Đà Nẵng mới thực sự có nền tảng để phát triển kinh tế sự kiện như một cấu phần lâu dài của kinh tế đô thị.
Khi các đô thị du lịch ngày càng có thể đầu tư những sản phẩm tương tự nhau như resort cao cấp, concert, trung tâm mua sắm hay kinh tế đêm, đâu sẽ là yếu tố tạo khác biệt dài hạn cho Đà Nẵng, thưa ông?
PGS. TS. Phạm Trung Lương: Với Đà Nẵng hôm nay, nguồn lực tạo nên sự khác biệt đã phong phú hơn rất nhiều so với hình ảnh của một thành phố biển trước đây. Hội An, Mỹ Sơn, văn hóa Chăm, văn hóa Xứ Quảng, hệ thống sông nước, biển và đời sống cộng đồng tạo nên nhiều lớp giá trị. Nhưng điều quan trọng là phải biết biến những giá trị ấy thành trải nghiệm mà du khách có thể nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận và ghi nhớ.
Cầu Vàng - một trong những công trình biểu tượng tại Đà Nẵng thu hút đông đảo lượt khách đến tham quan mỗi ngày
Ngay với DIFF, chúng ta đã thấy bản sắc có thể được đưa vào một sản phẩm mang tầm quốc tế theo cách khá rõ. Năm 2025, qua các vòng thi, đội Việt Nam đã sử dụng những ca khúc như: Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng, Hào khí Việt Nam, Khát vọng hòa bình, đồng thời đưa vào màn trình diễn những hiệu ứng gợi hình ảnh cờ đỏ sao vàng, hoa sen và các biểu tượng mang dấu ấn Việt Nam. Đến DIFF 2026, Z121 tiếp tục xây dựng màn trình diễn “Gìn giữ bản sắc - Kiến tạo tương lai”, đưa hình ảnh cây cọ của vùng Đất Tổ lên bầu trời bằng công nghệ pháo hoa hiện đại và tạo cao trào trên nền Nối vòng tay lớn.
Đây là một hướng đi đáng chú ý: Tiêu chuẩn tổ chức, công nghệ và kỹ thuật có thể ở tầm quốc tế, nhưng câu chuyện được kể phải có cái riêng của mình. Bản sắc không nhất thiết được thể hiện bằng việc phục dựng nguyên vẹn những yếu tố truyền thống, mà có thể được chuyển hóa bằng âm nhạc, hình ảnh, công nghệ và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Đây cũng là hướng Đà Nẵng cần tiếp tục phát huy. Thành phố đã bước đầu cho thấy khả năng đưa những giá trị văn hóa vào các sản phẩm hiện đại, giai đoạn tới cần làm sâu hơn để bản sắc không chỉ tạo nên sự nhận diện mà trở thành một nguồn lực kinh tế thực sự của du lịch. Khi một sản phẩm đủ khác biệt để khó bị sao chép, đủ giàu cảm xúc để được ghi nhớ và đủ hấp dẫn để khiến du khách muốn quay trở lại, khi đó bản sắc mới thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn của điểm đến.
Những lực kéo mới và “phép thử” của sức lan tỏa
Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định doanh nghiệp là lực lượng tiên phong trong phát triển du lịch, đồng thời đặt yêu cầu thu hút các nhà đầu tư chiến lược tham gia phát triển hạ tầng du lịch, hạ tầng tiếp cận điểm đến, hạ tầng phi lợi nhuận và hạ tầng xã hội gắn với các dự án du lịch trọng điểm.
Thưa ông, vai trò của những doanh nghiệp dẫn dắt cần được nhìn nhận như thế nào trong giai đoạn Đà Nẵng hướng tới một cực tăng trưởng du lịch?
PGS. TS. Phạm Trung Lương: Trong phát triển du lịch, vốn lớn có thể tạo ra một dự án lớn, nhưng đổi mới sáng tạo mới có thể tạo ra một thị trường mới. Vì vậy, vai trò của doanh nghiệp dẫn dắt không nên được nhìn trước hết ở số vốn đầu tư hay số lượng dự án, mà ở khả năng tạo ra những thứ trước đó điểm đến chưa có: Một sản phẩm mới, một lý do mới để du khách tìm đến, một chuẩn dịch vụ mới, thậm chí một cách trải nghiệm và tiêu dùng du lịch mới.
Sun World Ba Na Hills là một ví dụ về việc từ đầu tư và sáng tạo có thể hình thành một điểm hút khách mới
Nhìn vào Đà Nẵng có thể thấy khá rõ sự thay đổi này. Sun World Ba Na Hills là một ví dụ về việc từ đầu tư và sáng tạo có thể hình thành một điểm hút khách mới; DIFF cho thấy doanh nghiệp có thể tham gia cùng thành phố xây dựng một sự kiện trở thành thương hiệu của điểm đến; còn những dự án như Da Nang Downtown hay Sun Galaxy Complex lại đi thêm một bước khi gắn sản phẩm du lịch với hạ tầng sự kiện, thương mại, giải trí và kinh tế đêm. Nghĩa là vai trò của doanh nghiệp đang dần mở rộng từ phát triển một dự án sang tham gia kiến tạo những cấu phần của cả hệ sinh thái du lịch.
Đây là điều rất cần đối với một cực tăng trưởng. Bởi Nhà nước có vai trò quy hoạch, định hướng, xây dựng thể chế và hạ tầng nền, nhưng thị trường cần những doanh nghiệp đủ năng lực để biến các định hướng đó thành sản phẩm cụ thể, chấp nhận đầu tư lớn, thử nghiệm những mô hình mới và tổ chức vận hành ở quy mô chuyên nghiệp. Chính khu vực tư nhân có thể rút ngắn khoảng cách từ một ý tưởng phát triển đến một sản phẩm thực sự đi vào thị trường.
Nhưng giá trị của doanh nghiệp dẫn dắt không dừng ở sản phẩm mà họ trực tiếp tạo ra. Một dự án mới, một sự kiện lớn hay một không gian giải trí mới, nếu đủ sức hút sẽ kéo theo nhu cầu về lưu trú, vận tải, thương mại, ẩm thực, văn hóa và nhiều dịch vụ khác. Khi đó, tác động của doanh nghiệp đã vượt ra ngoài phạm vi của chính dự án và bắt đầu tạo thêm động lực cho cả hệ sinh thái du lịch.
- Xin trân trọng cảm ơn PGS. TS. Phạm Trung Lương
